Çin'deki Nanjing Havacılık ve Uzay Bilimleri Üniversitesi'nden Shile Qi liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, 45 bin 900 sağlıklı birey ile çeşitli hastalıkları bulunan 2 bin 698 kişinin beyin MR görüntülerini karşılaştırdı.
Araştırmacılar, kişilerin gerçek yaşları ile MR görüntülerinden hesaplanan biyolojik beyin yaşları arasındaki farkı değerlendirdi. Böylece hastalıkların beynin yaşlanma süreci üzerindeki etkisi ortaya çıkarılmaya çalışıldı.
ALZHEIMER VE HAFİF BİLİŞSEL BOZUKLUKTA YAŞLANMA DAHA BELİRGİN
Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozuklukla ilgili oldu. Bu gruplarda beynin biyolojik yaşının, kişinin gerçek yaşına kıyasla daha ileri olduğu görüldü.
Buna karşın dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile otizm spektrum bozukluğu bulunan kişilerde, sağlıklı bireylere göre genel beyin yaşlanmasının belirgin şekilde arttığına dair bir bulguya rastlanmadı.
Araştırmada ayrıca farklı hastalıkların ortak olarak etkilediği bölgeler de incelendi. Beynin ön bölümünde bulunan ve planlama, karar verme ile dürtü kontrolünde rol oynayan prefrontal korteks, çok sayıda rahatsızlıkta öne çıkan bölgeler arasında yer aldı.
DEPRESYON VE ŞİZOFRENİDE FARKLI BÖLGELER ETKİLENİYOR
Bulgular, psikiyatrik hastalıkların da beynin belirli bölgelerinde yaşlanma izleri oluşturduğunu gösterdi.
Şizofreni ve depresyonla ilişkili değişikliklerin özellikle frontal ve temporal loblarda belirginleştiği görüldü. Bu bölgeler; planlama, hafıza, duygu işleme ve çeşitli bilişsel süreçlerde önemli rol oynuyor.
Demans vakalarında ise beynin arka bölümünde bulunan oksipital kortekste daha belirgin yaşlanma tespit edildi. Oksipital korteks, görsel bilgilerin işlenmesinde ve çevrenin tanınmasında görev yapıyor.
BAĞIMLILIK BEYİNDEKİ ÖDÜL VE DİKKAT SİSTEMLERİNİ ETKİLİYOR
Madde ve alkol bağımlılığı bulunan kişilerde de beynin bazı ağlarında erken yaşlanma belirtileri saptandı.
Araştırmada özellikle varsayılan mod şebekesi ve belirginlik şebekesindeki değişikliklere dikkat çekildi. Bunun yanı sıra hareket, alışkanlık ve ödül mekanizmalarında görev alan putamen ile talamus bölgelerinde de yıpranma izleri görüldü.
Araştırmacılar, bu bulguların bağımlılıkta dikkat, dürtü kontrolü ve ödül mekanizmalarının nasıl etkilendiğinin anlaşılmasına katkı sağlayabileceğini belirtti.
HER HASTALIK BEYİNDE AYNI İZİ BIRAKMIYOR
Çalışmanın bir diğer önemli sonucu ise farklı hastalıkların beyinde aynı biyolojik değişikliklere yol açmadığının görülmesi oldu.
Araştırmacılar, genlerin çalışma biçimini gösteren gen transkripsiyonu modellerini de inceleyerek hastalıkların sinir dokusunda hangi biyolojik süreçlerle ilişkili olabileceğini araştırdı.
Elde edilen veriler, farklı nörolojik ve psikiyatrik bozuklukların beynin yaşlanma sürecinde birbirinden farklı izler bırakabileceğine işaret etti.
