BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, gelişmeyi “acil bir iklim uyarısı” olarak nitelendirerek, El Nino’nun iklim krizinin etkilerini daha da ağırlaştırabileceğini söyledi. Guterres, fosil yakıtlardan uzaklaşılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasının kritik önem taşıdığını vurguladı.

WMO’nun değerlendirmesine göre, tropikal Pasifik’teki olağanüstü sıcak su kütleleri küresel sıcaklıkların yükselmesine katkı sağlıyor. Bu durumun önümüzdeki aylarda hem karada hem de denizlerde sıcak hava dalgalarının artmasına yol açabileceği belirtiliyor.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo ise olası El Nino etkilerine karşı ülkelerin hazırlıklı olması gerektiğini ifade ederek, kuraklık ve aşırı yağış risklerinin büyüyebileceğini, sezonluk tahminler ve erken uyarı mekanizmalarının can ve mal kayıplarını azaltmada hayati rol oynadığını kaydetti.

Brest’ten hareket ederek Bordeaux’ya ulaşan gemide, 1233 yolcu ve 514 mürettebat bulunuyordu. Yolculardan yaklaşık 50’sinde kusma, ishal ve ateş gibi gastroenterit belirtileri tespit edildi. Hastalık görülenlerin büyük bölümünün İngiltere ve İrlanda vatandaşı olduğu aktarıldı.

Sağlık ekipleri, enfeksiyonun kaynağını belirlemek için gemide numune ve temaslı incelemeleri yürütüyor. Olası etken olarak son derece bulaşıcı bir virüs olan norovirüs üzerinde yoğunlaşılıyor.

Fransız sağlık otoriteleri, hayatını kaybeden yaklaşık 90 yaşındaki erkek yolcunun ölüm nedeninin ise yapılacak laboratuvar analizleri sonrası netleşeceğini açıkladı.

Ambassador Cruise Line’a ait geminin planlanan sefer programı da karantina nedeniyle askıya alındı. Geminin Bordeaux’dan ayrılarak İspanya’ya devam etmesi beklenirken, yeni kararın sağlık incelemelerinin sonucuna göre verileceği ifade edildi.

Uzmanlar, norovirüsün kapalı ve kalabalık ortamlarda hızla yayılabildiğine dikkat çekerken, hijyen ve izolasyonun salgının kontrol altına alınmasında kritik rol oynadığını vurguluyor.

Gün içerisinde ABD güçlerinin, İran bağlantılı olduğu öne sürülen hedeflere yönelik operasyonlarını yoğunlaştırdığı dikkat çekti. Son olarak Hint Okyanusu’nda seyreden ve İran petrolü taşıdığı iddia edilen bir tankere müdahale edilerek geminin kontrolünün ele geçirildiği bildirildi. Helikopter destekli operasyonda, ABD askerlerinin gemiye çıkarak yönetimi devraldığı aktarıldı.

Dünya enerji ticaretinin en kritik hatlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan bu gelişmeler, küresel piyasalarda da yakından izleniyor. Uzmanlar, ABD’nin İran’a yönelik baskıyı artırma stratejisine karşılık Tahran yönetiminin bölgedeki kontrolünü güçlendirme adımları attığını belirtiyor.

Açıklama, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun olası Macaristan ziyareti tartışmalarının ardından geldi. Netanyahu hakkında UCM tarafından daha önce çıkarılan yakalama kararı bulunuyor. Magyar, tüm devlet liderleriyle ayrım gözetmeden görüşme yürüttüklerini ifade ederek, davetlerin diplomatik çerçevede değerlendirildiğini söyledi.

İsrail Başbakanlık Ofisi daha önce yaptığı açıklamada, Netanyahu’nun Macaristan’da düzenlenecek bir tören için davet edildiğini ve Magyar ile ilk telefon görüşmesini gerçekleştirdiğini duyurmuştu.

Macaristan’da 12 Nisan’da yapılan genel seçimlerde Tisza Partisi 141 sandalye kazanarak parlamentoda çoğunluğu elde etmiş, 16 yıllık Orban liderliğindeki Fidesz ise 52 sandalyede kalmıştı. Ülkede üçüncü parti olarak aşırı sağcı Mi Hazank 6 milletvekili çıkarmıştı.

Nature Microbiology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, normalde karides ve balık gibi su canlılarını enfekte eden CMNV virüsü, insanlarda “kalıcı oküler hipertansiyon viral anterior üveit” olarak adlandırılan bir hastalıkla ilişkilendirildi. Bu rahatsızlık, göz içinde basınç artışı ve şiddetli iltihaplanmayla ortaya çıkıyor ve ilerleyen vakalarda kalıcı görme kaybına neden olabiliyor.

Çin genelinde nedeni açıklanamayan göz vakalarındaki artış üzerine başlatılan araştırmada, standart testlerin sonuç vermemesi üzerine göz dokularından örnekler alındı. Elektron mikroskobu incelemeleri, virüsün doğrudan göz dokusunda yerleştiğini ortaya koydu. Genetik analizler ise tespit edilen virüsün deniz canlılarındaki türle büyük ölçüde örtüştüğünü gösterdi.

Uzmanlar, bu bulgunun su canlılarından insanlara geçen ilk spesifik göz hastalığı olarak tıp literatürüne girdiğine dikkat çekiyor. 2022-2025 yılları arasında incelenen 70 hastanın dokularında, sağlıklı bireylerde görülmeyen virüs parçacıklarının bulunması, hastalıkla virüs arasındaki bağı güçlendirdi.

Laboratuvar çalışmalarında virüsün memeliler üzerinde de etkili olduğu görüldü. Deneylerde enfekte edilen hayvanlarda benzer göz bulgularının ortaya çıkması, virüsün yalnızca taşınmadığını, doğrudan hastalığa yol açtığını ortaya koydu.

Araştırmada hastaların yaşam alışkanlıkları da incelendi. Vakaların önemli bölümünde çiğ deniz ürünlerinin tüketildiği ya da bu ürünlerin koruyucu ekipman kullanılmadan işlendiği belirlendi. Uzmanlar, özellikle çiğ tüketim ve hijyen eksikliğinin bulaşma riskini artırdığı uyarısında bulundu.

Virüsün farklı coğrafyalarda ve çok sayıda deniz canlısı türünde tespit edilmesi, riskin bölgesel olmadığını ortaya koyuyor. Antarktika’dan Amerika kıtasına kadar geniş bir yayılım alanı bulunan virüsün, uygun koşullarda yeni vakalara yol açabileceği değerlendiriliyor.

ABD ile İsrail-İran hattındaki gerilimin sürdüğü ve diplomatik temasların yoğunlaştığı bir dönemde gelen açıklamalar, Ankara-Kampala ilişkileri açısından da dikkatle takip edilmeye başlandı.

Kainerugaba’nın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada Türkiye’yi hedef alan ifadeler kullandığı öne sürüldü. Komutan, Türkiye’nin bölgedeki tutumuna ilişkin eleştirilerde bulunarak “asıl sorunun Türkiye olduğunu” iddia etti.

Açıklamada ayrıca, Türkiye ile ilişkilerin gözden geçirilmesi gerektiği belirtilerek diplomatik temasların geleceğine yönelik sert mesajlar verildi.

Tartışmanın en çok dikkat çeken kısmı ise maddi talep oldu. Kainerugaba’nın, görüşmelerin başlaması için Türkiye’den 1 milyar dolar talep ettiği öne sürüldü. Bu ifadenin, sosyal medyada kısa sürede geniş yankı bulduğu ve farklı tepkilere neden olduğu bildirildi.

Açıklamada, mevcut sorunların çözülmemesi halinde diplomatik ilişkilerin sonlandırılabileceği yönünde ifadelerin de yer aldığı aktarıldı. Uganda tarafının ayrıca büyükelçiliklerin karşılıklı olarak kapatılabileceğine dair söylemler kullandığı iddia edildi.

Savaşın 40. gününde, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ardından Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir öncülüğündeki müzakerelerin olumlu sonuçlandığını açıkladı. Trump, “İran’a yönelik bombardıman ve saldırıları 2 haftalık süreyle askıya almayı kabul ediyorum. Bu, iki taraflı bir ateşkes olacak” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, İran’la uzun vadeli barış için yakın olduklarını belirterek, “İran’dan 10 maddelik bir teklif aldık ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğuna inanıyoruz” dedi. Ayrıca, iki haftalık sürenin nihai anlaşmanın tamamlanmasına olanak tanıyacağını vurguladı.

Beyaz Saray, İsrail’in de ABD ile eşzamanlı olarak ateşkese uyacağını açıkladı. ABD basını ise İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in ateşkesi onayladığını duyurdu. Ateşkesin sağlanmasında Pakistan’ın diplomatik çabaları, ekonomik yıkımın yarattığı baskı ve Çin’in devreye girmesi etkili oldu.

Truth Social hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda Trump, İran’a yönelik şimdiye kadarki en ağır ifadelerden birini kullandı. Olası büyük bir saldırıya işaret eden Trump, “Bu gece koca bir medeniyet yok olabilir” sözleriyle dikkat çekti. Açıklamasında, İran’da köklü bir değişim yaşanabileceğini öne süren Trump, mevcut sürecin dünya tarihi açısından kritik bir dönemeç olduğunu savundu.

ABD ve İsrail’in yürüttüğü operasyonların uluslararası alanda beklenen desteği bulamaması da dikkat çekiyor. Özellikle Avrupa cephesinde artan rahatsızlık, sürecin diplomatik boyutunu daha da karmaşık hale getirirken, sahadaki gelişmelerin beklentilerin gerisinde kaldığı yorumları yapılıyor.

Trump, yaptığı değerlendirmede ABD’nin İran karşısında “büyük bir başarı” elde ettiğini iddia etti. İran’daki mevcut yönetimin, sürecin başındaki liderlikten farklı bir noktaya geldiğini dile getiren Trump, “Artık sahada farklı bir yapı var ve biz doğru kişilerle görüşüyoruz. Anlaşma yapma konusunda istekliler” ifadelerini kullandı.

Görüşmelerin ABD tarafında geniş bir diplomatik ekip tarafından yürütüldüğünü belirten Trump, Marco Rubio ve JD Vance gibi isimlerin de temaslarda yer aldığını söyledi.

Öte yandan Trump, İran’da fiili bir “rejim değişikliği” yaşandığını iddia ederek, mevcut liderliğin önceki döneme kıyasla farklı bir çizgide olduğunu savundu. Bu değişimin müzakere sürecini kolaylaştırdığını ifade etti.

ABD Başkanı, en dikkat çekici açıklamasını ise İran’ın nükleer programına ilişkin yaptı. Trump, “İran, nükleer silaha asla sahip olmayacağına dair anlaşmayı kabul etti” diyerek sürecin kritik bir aşamaya geldiğini öne sürdü.

Ayrıca Trump, İran’ın ABD’ye enerji alanında “değerli bir hediye” sunduğunu iddia ederek, bunun müzakerelerin doğru kişilerle yürütüldüğünün göstergesi olduğunu söyledi. Hediye olarak nitelendirdiği gelişmenin petrol ve doğal gazla bağlantılı olduğunu belirtti.

Askeri gerilim iddialarına da değinen Trump, İran’ın ABD’ye ait USS Abraham Lincoln uçak gemisine yönelik füze saldırısı düzenlediğini, ancak fırlatılan tüm füzelerin etkisiz hale getirildiğini savundu.

Heykelin çevresinde, Trump ve Epstein’ın birlikte çekilmiş fotoğraflarının bulunduğu 10 pankart asıldı. Pankartlarda “Amerika’yı Tekrar Güvenli Yap” sloganı ve ABD Adalet Bakanlığı amblemi bulunuyor; ancak ‘Justice’ (adalet) kelimesi kapatılmış durumda.

Anonim sanatçı grubu “The Secret Handshake”, Trump ve Epstein temalı çalışmalarını daha önce de sergilemişti. Eylül ayında “En İyi Dostlar” adlı heykelde ikili el ele, Ocak ayında ise Epstein’in doğum günü kitabındaki Trump imzalı notun dev kopyası yerleştirilmişti.

Heykel, kısa sürede ziyaretçilerin ilgisini çekti. Bazıları politik hiciv ve ifade özgürlüğü açısından eseri olumlu karşılarken, bazı aileler çocuklarıyla dolaşırken rahatsız olduklarını belirtti.

NETANYAHU’NUN GÖRÜŞÜNÜ DE ALACAĞIM

Mücteba Hamaney’in İran’ın yeni lideri olarak seçilmesinin ardından The Times of Israel gazetesine konuşan Trump, İran’a yönelik saldırıların ne zaman sona erdirileceğine dair net bir takvim vermekten kaçındı. Ancak nihai kararın kendisine ait olacağını vurguladı.

Trump, “Son kararı ben vereceğim, ancak Netanyahu’nun görüşlerini de dikkate alacağım.” ifadelerini kullandı.

DOĞRU ZAMANDA KARAR VERECEĞİM

İran’a yönelik saldırıların sona erdirilmesi kararını tüm gelişmeleri değerlendirerek vereceğini söyleyen Trump, kararın “doğru zamanda” alınacağını savundu.

28 Şubat’ta başlatılan saldırılarla ilgili konuşan Trump, İran’ın İsrail’i ve bölgedeki ülkeleri yok etmeyi hedeflediğini ileri sürdü. Trump, “Birlikte çalıştık ve İsrail’i yok etmek isteyen bir ülkeyi yok ettik.” dedi.

SAVAŞIN SÜRESİ BELİRSİZ

ABD’nin savaşı sona erdirmesi durumunda İsrail’in saldırılara devam edip etmeyeceğine ilişkin soruya da yanıt veren Trump, “Bunun gerekli olacağını düşünmüyorum.” dedi.

Trump, İran’a yönelik saldırıların ne kadar süreceğine dair net bir tarih vermedi. Ancak Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, cuma günü yaptığı açıklamada Washington yönetiminin savaşın 4 ila 6 hafta sürmesini beklediğini ifade etmişti.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırması sonrası başlayan savaş sürecinde İspanya hükümetinin tutumu Türk kamuoyunda takdir toplarken, iki ülke vatandaşları arasında sosyal medyada dostluk paylaşımları artmaya başladı.

BENZETMEYE ESPRİLİ YANIT

İspanya’da bir sosyal medya kullanıcısının Bakan Félix Bolaños’u milli sporcu Yusuf Dikeç’e benzetmesi üzerine paylaşımı alıntılayan Bolaños, esprili bir yanıt verdi.

Bolaños paylaşımında, “Aynı kişi olmadığımızın garantisini veriyorum. Keşke benim de o tür bir hedefim olsaydı. Türk dostlarımıza kocaman bir kucak dolusu sevgiler” ifadelerini kullandı.

PAYLAŞIM BÜYÜK İLGİ GÖRDÜ

Bakan Bolaños’un paylaşımı kısa sürede sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Gönderi 1 milyondan fazla görüntülenmeye ulaşırken binlerce kullanıcı tarafından paylaşıldı.

Paylaşım, Türkiye ve İspanya arasındaki dostluk mesajlarının sosyal medyada daha da güçlenmesine katkı sağladı.

ABD ve İsrail, İran’da cumartesi gününden bu yana en az 1.045 kişinin hayatını kaybettiği saldırılarını sürdürüyor. Tahran ve Kerec’te patlamalar yaşanırken, İsrail savaş uçakları Lübnan’ın başkenti Beyrut’u da hedef aldı.

İRAN’DAN KARŞI SALDIRILAR

İran güçleri, İsrail’i ve ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerini hedef almayı sürdürüyor. İran Devrim Muhafızları, Basra Körfezi’nin kuzeyinde Hürmüz Boğazı yakınlarında bir ABD petrol tankerini hedef aldıklarını açıkladı.

IRAK SINIRINDA SİLAHLI EYLEMLER

Devrim Muhafızları, İran ve Irak’taki Kürt bölgelerine yönelik saldırıların ardından, Kuzey Irak’taki Kürt güçlerinin karargâhlarını hedef aldığını bildirdi. ABD ve İsrail basını önceki gün, Kürt milislerin İran içinde saldırıya başladığını iddia etmiş, ancak bu iddia Kürt gruplarca yalanlanmıştı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Irak’taki rejim muhalifi Kürt grupların sınırı geçerek savaşacağı iddiasına ilişkin, “Onlara hiçbir şekilde müsamaha göstermeyeceğiz” dedi.

AZERBAYCAN’DAN MİSİLLEME TEHDİDİ

Azerbaycan, Nahçıvan’a düzenlenen ve iki kişinin yaralandığı İHA saldırısından İran’ı sorumlu tutarak misilleme tehdidinde bulundu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, “terör eylemi” olarak nitelediği saldırıya ilişkin, “Misilleme için orduya talimat verildi” dedi. Tahran yönetimi ise bu saldırının “İran’ı suçlamak için İsrail tarafından yapıldığını” öne sürdü.

TÜRKİYE VE NATO AÇIKLAMALARI

Tahran yönetimi, önceki gün NATO tarafından Türkiye hava sahasına girmeden imha edildiği bildirilen füzenin “İran tarafından fırlatılmadığını” açıkladı ve “Komşu ve dost Türkiye’nin egemenliğine saygı duyuyoruz” dedi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise füzenin Türkiye hava sahasına yönelmesi sonrası 5’inci maddenin devreye alınmasının gündemde olmadığını belirtti.

AVRUPA’DA ASKERİ HAREKETLİLİK

Avrupa başkentleri, ABD ve İsrail’in eylemlerinin uluslararası hukuka uygunluğu tartışmaları arasında Doğu Akdeniz’e savaş gemilerini gönderiyor. İtalya, İspanya, Fransa ve Hollanda bölgede üslerini güçlendiriyor. İngiltere Başbakanı Keir Starner, “Savaşa dahil olmayacağız” derken, Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius ordusunun bu savaşa katılmayacağını açıkladı.

AP’DE ABD-İSPANYA KRİZİ

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in ABD’nin ülkedeki üsleri İran’a saldırmak için kullanmasına izin vermemesi iki ülke arasında krize yol açtı. Avrupa Parlamentosu’nda (AP) ise ABD Başkanı Donald Trump’ın İspanya’ya yönelik tehditleri görüşülmedi.

İRAN’DA SAVAŞ VE YENİ REKABETLER

Dr. Karabekir Akkoyunlu / Londra SOAS Üniversitesi

Savaşın seyri belirsiz. Trump’ın öngörülemezliği nedeniyle Amerika hem çatışmayı tırmandırabilir hem de ani ateşkes ilan edebilir. Kara savaşı ihtimali felaket olur; İran coğrafi olarak üç kat büyük ve 90 milyon nüfusa sahip.

Rejim değişikliği olasılığı düşük olsa da, bir kara savaşı ya da yüksek düzey hedeflemelerle ülke yönetilemez hale gelebilir. Hamaney’in öldürülmesi rejimi tek başına çökertmez; güç Ulusal Güvenlik Konseyi ve Devrim Muhafızları’na kayar. Bu süreçte Ali ve Sadık Laricani kardeşler kritik rol oynayabilir.

Savaş sonrası İran’da, rejim ayakta kalsa bile ciddi değişimler ve iç iktidar mücadeleleri yaşanacak. Devrim Muhafızları’nın ağırlığı artabilir ve daha militarist bir yapı ortaya çıkabilir. Alternatif senaryoda ise Ulusal Güvenlik Konseyi ve Devrim Muhafızları pragmatik bir çizgiye yönelerek Batı ile yeniden diyaloğa gidebilir.

NETANYAHU VE ABD ÜZERİNDE STRATEJİK HAMLELER

Netanyahu, Ortadoğu’yu yeniden şekillendirme planının İran ayağını yürütüyor. Trump ise Netanyahu’nun yönlendirmesiyle net bir strateji ortaya koyamıyor. Bu belirsizlik, bölgeyi ve dünya güvenliğini tehlikeye atıyor.

Savaş nasıl sona ererse ersin, İran rejimi zayıflayacak, bölgesel nüfuz boşluğu yeni rekabetleri tetikleyecek. Türkiye ile İsrail arasındaki gerilim ve nüfuz mücadelesi bu bağlamda öne çıkacak.

WASHINGTON’UN TAŞERON POLİTİKASI

Kürtler ve Beluciler’in savaşa sürüklenmesi, Trump’ın taşeron politikası olarak değerlendiriliyor. Yerel güçler kullanıldıktan sonra Amerika aradan çekiliyor. Bu durum hem İran hem Türkiye ile karşı karşıya gelme riskini artırıyor ve iç savaş senaryolarını güçlendiriyor.

HATAY SINIRINDA DÜŞÜRÜLEN BALİSTİK MÜHİMMAT

Açıklamada, Hatay sınırında düşürülen mühimmat nedeniyle herhangi bir yaralanma olmadığının altı çizildi. MSB, söz konusu mühimmatın Irak ve Suriye hava sahasını geçerek Türkiye’ye yöneldiğini ve Doğu Akdeniz’deki NATO hava ve füze savunma unsurları tarafından havada etkisiz hâle getirildiğini bildirdi. Düşen parçanın hava savunma faaliyeti sırasında kullanılan mühimmata ait olduğu belirtildi.

TÜRKİYE’NİN GÜVENLİK KARARLILIĞI

MSB, Türkiye’nin vatandaşlarının ve hava sahasının güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığını sürdürdüğünü vurguladı. Hasmane tutumlara karşı gerekli cevabın verileceği belirtilirken, gelişmelerin NATO ve diğer müttefiklerle koordinasyon içinde takip edildiği kaydedildi.

İRAN’DAN TÜRKİYE’YE KİTLESEL GÖÇ İDDİALARI

İran’dan Türkiye sınırına yönelik kitlesel göç iddialarının gerçekleri yansıtmadığı ifade edildi. MSB, manipülatif içeriklerle kamuoyunda algı oluşturulmasına itibar edilmemesi gerektiğini belirtti ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin her türlü senaryoya karşı önlemlerini koordineli olarak aldığını açıkladı.

PJAK’IN İRAN’DAKİ FAALİYETLERİ

PKK’nın İran kolu PJAK’ın faaliyetlerinin yakından takip edildiği kaydedildi. Bakanlık, Türkiye’nin komşu ülkelerin bölünmesinden değil, toprak bütünlüğünün korunmasından yana olduğunu vurguladı. PJAK’ın faaliyetlerinin hem İran’ın güvenliğini hem de bölgenin genel huzur ve istikrarını olumsuz etkilediği bildirildi.

İRAN’IN AÇIKLAMASI

İran Silahlı Kuvvetleri, Hatay’a düşen mühimmat konusunda Türkiye’nin egemenliğine saygılı olduklarını ve Türkiye sınırına füze fırlatmadıklarını açıkladı. Açıklamada, “Dost ve komşu ülke olan Türkiye’nin egemenliğine saygılıyız” ifadeleri yer aldı.