Tokat Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkanı Emin Yılar, bazı bölgelerde kirazda hasarın yüzde 100'e ulaştığını belirtti.

Geçtiğimiz yıl yaşanan don felaketinin etkilerinin henüz atlatılamadığını belirten Yılar, 'Geçen yıl devletimiz çiftçiye dönüm başına destek vererek önemli bir katkı sağladı. Bu destek üreticiyi ayakta tuttu. Ancak bu yıl da özellikle Tokat'ta kiraz üreticileri çok ciddi bir afetle karşı karşıya kaldı. Bazı bölgelerde erkenci ve orta sezon çeşitlerde hasar yüzde 80 ila yüzde 100 arasında değişiyor. Ürünler tamamen çatladı ve pazarlanamaz hale geldi' dedi.

İhracata yönelik geç sezon kiraz çeşitlerinde ise umutların sürdüğünü ifade eden Yılar, yağışların sona ermesi halinde kalan ürünlerin ayıklanarak ihracata gönderilebileceğini belirtti. Ege Bölgesi'nde kiraz ihracatının başladığını hatırlatan Yılar, ürünlerin kilogram fiyatının 180-200 lira seviyelerinde olduğunu söyledi.

Kiraz üretimindeki kaybın binlerce tonu bulduğunu belirten Yılar, 'Erkenci ve orta sezon çeşitlerde yaklaşık 2 bin tonluk zarar olduğunu düşünüyoruz. Eğer yağışlar durursa geç sezon ihracatlık çeşitlerden 3-4 bin ton ürün alınabilir. Ancak genel toplamda bu yıl Tokat'ta kirazda 8 ila 10 bin ton arasında ürün kaybı bekliyoruz' dedi.

Bakan Bolat, ihracatın ithalatı karşılama oranının da yükseldiğini belirterek, bu oranın geçen yılın aynı dönemine göre 1,2 puan artışla yüzde 80,1'e ulaştığını ve son 20 ayın en yüksek seviyesinin görüldüğünü ifade etti.

Yılın ilk beş ayında ise ihracat yüzde 0,3 artışla 111,2 milyar dolara çıkarken, ithalat yüzde 1,2 yükselerek 153,9 milyar dolar oldu. Aynı dönemde toplam dış ticaret hacmi yüzde 0,8 artışla 265 milyar doları aştı.

Öte yandan, yeni ürünlerin piyasaya girmesiyle bazı sebze ve meyvelerde fiyatlar geriledi. Sivri biber yüzde 54,3 ile markette fiyatı en fazla düşen ürün olurken, çilek yüzde 33,5, marul yüzde 32,7 ve domates yüzde 13,8 oranında ucuzladı.

Üretici cephesinde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Kuru soğan fiyatı yüzde 77,2 artışla zirvede yer alırken, patates yüzde 45,5, limon yüzde 43,8 ve havuç yüzde 36,4 yükseldi.

Buna karşılık üreticide en fazla değer kaybeden ürün yüzde 54,7 ile domates oldu. Domatesi yüzde 50,8 ile kabak ve yüzde 47,4 ile sivri biber izledi.

TZOB Başkanı Bayraktar, tarımsal üretimde maliyet baskısının sürdüğüne dikkat çekti. Mayıs ayında yıllık bazda gübre fiyatlarında yüzde 57 ila yüzde 85,4 arasında artış yaşanırken, yem fiyatları yüzde 35,4, elektrik yüzde 25,1 ve tarım ilaçları yüzde 27,8 oranında yükseldi.

İstihdamda Sert Düşüş

Nisan ayında istihdam edilen kişi sayısı bir önceki aya göre 356 bin kişi azalarak 32 milyon 166 bine düştü. İstihdam oranı da 0,6 puanlık gerilemeyle yüzde 48,1 olarak gerçekleşti. Erkeklerde istihdam oranı yüzde 65,4 olurken, kadınlarda bu oran yüzde 31,2 seviyesinde kaldı.

İşgücüne katılan kişi sayısı da aynı dönemde 361 bin kişi azalarak 35 milyon 34 bine geriledi. İşgücüne katılma oranı yüzde 52,4 olarak ölçülürken, erkeklerde yüzde 70,2, kadınlarda ise yüzde 35 oldu.

Genç İşsizlikte Gerileme

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı olumlu bir görünüm sergiledi. Genç işsizlik oranı nisan ayında 0,8 puan azalarak yüzde 14,5'e düştü. Bu yaş grubunda işsizlik erkeklerde yüzde 12, kadınlarda ise yüzde 19,4 olarak tahmin edildi.

Çalışma Süresi Arttı

İstihdam edilenlerin haftalık ortalama fiili çalışma süresi nisan ayında bir önceki aya göre 0,3 saat artış göstererek 42,1 saate yükseldi. Böylece çalışanların ortalama mesai süresinde sınırlı da olsa artış kaydedildi.

Atıl İşgücünde Düşüş

İşsizler, zamana bağlı eksik istihdam edilenler ve potansiyel işgücünü kapsayan atıl işgücü oranı ise nisan ayında 1,2 puan gerileyerek yüzde 30,1 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 19,3, işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı ise yüzde 20,5 olarak hesaplandı.

Gram altın, güne yükselişle başladıktan sonra sabah saatlerinde 6 bin 608 liraya kadar çıktı. Önceki işlem gününü yüzde 1,2'lik kayıpla 6 bin 552 liradan tamamlayan gram altın, böylece kayıplarının bir bölümünü geri aldı.

Piyasada aynı saatlerde çeyrek altın 10 bin 928 liradan, cumhuriyet altını ise 43 bin 506 liradan alıcı buldu. Uluslararası piyasalarda altının ons fiyatı da yüzde 0,8 artışla 4 bin 470 dolar seviyesine yükseldi.

Önceki işlem gününde doların satış fiyatı 45,9580 lira, euronun satış fiyatı ise 53,5080 lira seviyesinde bulunuyordu. Böylece dolar kurunda sınırlı bir yükseliş görülürken, euro ise yatay bir görünüm sergiledi.

Aynı dönemde altın rezervlerinde de düşüş kaydedildi. Altın rezervleri 1 milyar 386 milyon dolar gerileyerek 107 milyar 337 milyon dolardan 105 milyar 951 milyon dolara düştü.

Döviz ve altın rezervlerindeki azalışın etkisiyle Merkez Bankası'nın toplam rezervleri bir haftada yaklaşık 8,4 milyar dolar erirken, toplam rezerv büyüklüğü 168 milyar 572 milyon dolardan 160 milyar 175 milyon dolara geriledi. Bu seviye, 27 Mart haftasından bu yana kaydedilen en düşük rezerv miktarı olarak kayıtlara geçti.

Gıdaların çöpe gitmesindeki en büyük nedenin ise bozulma olduğu tespit edildi. Katılımcıların yüzde 74,4'ü ürünleri bozulduğu için tüketemediğini belirtirken, yüzde 12,1'i son kullanma tarihinin geçmesini, yüzde 6,3'ü ise ihtiyaçtan fazla satın alma veya fazla yemek pişirmeyi gerekçe gösterdi.

Öte yandan vatandaşların büyük bölümü gıda israfı konusunda hassas davrandığını ifade etti. Araştırmada, hanelerin yüzde 84'ü gıda ürünlerini hiçbir zaman çöpe atmadığını belirtirken, yüzde 12,7'si nadiren, yüzde 0,3'ü ise sık sık çöpe attığını söyledi.

Alışveriş alışkanlıklarında da planlı davranış öne çıktı. Tüketicilerin yüzde 54,4'ü alışverişe çıkmadan önce liste hazırladığını belirtirken, fiyat araştırması yaparak alışveriş yapanların oranı yüzde 14,9, plansız alışveriş yapanların oranı ise yüzde 14,4 olarak kaydedildi.

Gıda israfını önlemek için başvurulan yöntemler arasında tüketilemeyen gıdaların hayvanlara verilmesi de dikkat çekti. Bu yöntemi kullananların oranı 2025 yılında yüzde 28,7'ye yükselirken, tüketicilerin yüzde 83,6'sı gıda israfını azaltmak için bireysel olarak çaba gösterdiğini ifade etti.

Yeni güne 6 bin 615 TL seviyesinden başlayan gram altın, sabah saatlerinde 6 bin 626 TL'den alıcı buldu. Uluslararası piyasalarda ons altın ise 4 bin 486 dolar seviyesinde işlem gördü.

Piyasalarda, ABD ekonomisinin beklentilerin üzerinde performans göstermesi nedeniyle ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimlerine yönelik beklentilerde gerileme yaşanıyor. Faizlerin yüksek seviyelerde kalabileceği öngörüsü, faiz getirisi olmayan altının cazibesini azaltarak fiyatlarda aşağı yönlü hareketi destekliyor.

Önceki işlem gününde doların satış fiyatı 45,9280 lira seviyesinde bulunurken, yeni günde kurda sınırlı da olsa yükseliş kaydedildi. Euro tarafında ise dün 53,5080 liradan gerçekleşen satış fiyatı, bugün 53,4420 liraya gerileyerek düşüş gösterdi.

Yılın ilk beş aylık dönemine bakıldığında da pazardaki yavaşlama dikkat çekti. Ocak-Mayıs döneminde toplam otomobil ve hafif ticari araç satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,4 düşüşle 453 bin 138 adet oldu.

Bu dönemde otomobil satışları yüzde 9,65 gerileyerek 356 bin 256 adede düşerken, hafif ticari araç pazarı ise yüzde 1,94'lük artışla 96 bin 882 adet seviyesine ulaştı.

Taslak çalışmada, düzenlemeden tüm borçlular yerine mali açıdan zor durumda olduğu tespit edilen mükelleflerin yararlanması öngörülüyor. Faiz oranlarının enflasyon koşulları dikkate alınarak yeniden belirlenmesi planlanırken, oranların yüzde 32’nin altına düşmemesi bekleniyor.

Düzenleme yalnızca vergi borçlarını değil, SGK prim borçlarını da kapsayacak. Böylece işletmelerin kamuya olan yükümlülüklerini daha uygun koşullarda taksitlendirebilmesinin önü açılacak.

Çalışmanın dikkat çeken başlıklarından biri de teminat uygulamasında yapılacak değişiklikler oldu. Buna göre 1 milyon liraya kadar olan borçlarda teminat şartı kaldırılacak. Daha yüksek tutarlı borçlarda ise ilk 1 milyon lira için teminat aranmayacak, bu sınırı aşan kısmın yalnızca yarısı için teminat veya ipotek gösterilmesi yeterli olacak.

Faiz oranlarında yapılacak olası indirimin borçluların ödeme planlarına da doğrudan yansıması bekleniyor. Örneğin 1 milyon liralık bir borcun yıllık faiz maliyeti yüzde 39 oranında 390 bin lira seviyesindeyken, faiz oranının yüzde 30’a düşmesi halinde bu maliyet yaklaşık 300 bin liraya gerileyecek.

Sektör kaynaklarından gelen bilgilere göre, çarşamba gününden itibaren benzinin litre fiyatına 1 lira 88 kuruş, motorinin litre fiyatına ise 3 lira 93 kuruş zam yapılması öngörülüyor. Ancak eşel mobil sistemi nedeniyle zamların tamamının pompaya yansımayabileceği belirtiliyor.

Buna göre benzinde yaklaşık 47 kuruşluk, motorinde ise yaklaşık 98 kuruşluk fiyat artışının tüketiciye yansıması bekleniyor.

Saat 09.50 itibarıyla gram altın 6 bin 697 liradan işlem görürken, çeyrek altın 10 bin 988 liraya, Cumhuriyet altını ise 43 bin 805 liraya yükseldi.

Uluslararası piyasalarda da hareketlilik dikkat çekti. Altının ons fiyatı yüzde 0,7'lik artışla 4 bin 517 dolar seviyesine çıktı. Uzmanlar, Ortadoğu'daki gelişmeler ve küresel ekonomik belirsizliklerin altın fiyatları üzerinde etkili olmaya devam ettiğini belirtiyor.

Bir önceki işlem gününde dolar 45,9060 TL, euro ise 53,4470 TL seviyesinden kapanmıştı. Böylece her iki para biriminde de sınırlı da olsa yükseliş kaydedildi. Döviz kurlarındaki hareketlilik yatırımcılar ve piyasalar tarafından yakından takip ediliyor.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ekonomi, çeyreklik bazda yalnızca yüzde 0,1 büyüdü. Bu veri, ekonomik aktivitenin ivme kaybettiğine işaret etti.

Sektörel dağılımda ise bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 9,5 ile en güçlü artışı kaydederken, sanayi sektörü yüzde 0,8 daraldı. Hizmetler ve inşaat tarafında sınırlı artışlar görülürken, tarım ve finans alanlarında da pozitif seyir izlendi.

Cari fiyatlarla Gayrisafi Yurt İçi Hasıla 17 trilyon liraya yaklaşırken, ekonomi yılın ilk çeyreğinde 16,9 trilyon TL seviyesine ulaştı. Dolar bazında GSYH ise yaklaşık 389 milyar dolar olarak hesaplandı.

Mayıs ayında mutfak harcamalarındaki artış bir önceki aya göre yüzde 1,70 olarak gerçekleşti. Son 12 aylık dönemde gıda fiyatlarındaki artış yüzde 40,18’e ulaşırken, yıllık ortalama yükseliş yüzde 40,58 olarak kaydedildi. Yılın ilk beş ayında ise mutfak enflasyonu yüzde 16,69 oldu.

TÜRK-İŞ, yılbaşından bu yana dört kişilik bir ailenin mutfak harcamasına yaklaşık 3 bin 950 liralık ek yük bindiğini belirterek, ücret artışlarının yüksek enflasyon karşısında yetersiz kaldığını vurguladı. Açıklamada, özellikle çalışanlar ve emeklilerin satın alma gücündeki kaybın derinleştiğine dikkat çekilerek, ücret politikalarının yalnızca gerçekleşen enflasyona göre değil, yaşam maliyetlerindeki artış da dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

Son dönemde ABD ile İran arasındaki gerilimin azalması ve İran kaynaklı petrol sevkiyatlarının yeniden hız kazanması, küresel petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareketi beraberinde getirdi. Ham petrolün 100 doların altına inmesiyle birlikte akaryakıt maliyetlerinde de düşüş yaşandı.

Bu gelişmeler doğrultusunda benzinde litre başına 5,50 lira, motorinde ise 7,25 lira düzeyinde bir indirim hesaplanıyor. Ancak eşel mobil sistemi nedeniyle bu indirimin tamamı pompa fiyatlarına yansımayacak.

Samsun-Çarşamba Havalimanı ile Bodrum Havalimanı arasında AJet tarafından düzenlenecek direkt uçuşlar, 3 Temmuz'dan itibaren yolcuların hizmetine sunulacak. Seferler haftada iki gün, pazartesi ve cuma günleri gerçekleştirilecek.

Şirketten alınan bilgiye göre pazartesi günleri Bodrum'dan hareket eden uçağın Samsun'a varış saati 17.45, Samsun'dan kalkış saati ise 18.20 olarak planlandı. Cuma günleri ise Samsun'a varış saati 12.50, Samsun'dan kalkış saati de 13.25 olarak açıklandı.

Yaz sezonuna yönelik planlanan direkt uçuşların 23 Ekim tarihinde sona ereceği bildirildi.

Karadeniz Sahil Yolu'nun özellikle Akçaabat şehir geçişlerinde yaşanan trafik yoğunluğunu büyük ölçüde azaltacak olan Güney Çevre Yolu, alternatif bir güzergâh oluşturarak transit geçişleri Akçaabat şehir merkezinin dışına alacak. Bu yönüyle hem zamandan tasarruf sağlanacak hem de şehir içi yaşam kalitesi önemli ölçüde artacak. Projede sahada yoğun bir çalışma yürütülürken, 7 farklı noktada eş zamanlı olarak imalatlar sürdürülüyor.

Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, Güney Çevre Yolunun 30 yıldır konuşulduğunu ifade ederek 'İnşallah her şey yolunda giderse, Akçaabat'ı ilgilendiren 16,5 kilometrelik kısmı üç yıl sonunda hizmete alacağız. Mevcut çalışmalar bunu gösteriyor' dedi.

Güney çevre Yolu'nun iki yönden şehri ilgilendiğini kaydeden Genç, 'Güney Çevre Yolu, iki yönüyle birlikte şehrimizi çok yakından ilgilendiriyor. Bunlardan biri transit trafik. Şu anda doğu-batı aksında bir karayolumuz var, o da sahil yolumuz. Orada herhangi bir sıkıntı yaşandığında trafik tamamen kilitleniyor. Bu nedenle bu konu uzun zamandır şehrimizin gündemindeydi. Biz de bunu Ankara'ya taşıdık. 1 Mayıs 2023 tarihinde Güney Çevre Yolu resmen Akçakale'den başladı. Şu anda Güney Çevre Yolu, toplam 48 kilometrelik bir platform olarak Akçakale'den başlayıp Araklı'ya kadar uzanan bir kuşak yol niteliğinde. Hem transit yol olması hem de şehircilik açısından bizi yakından ilgilendiriyor. Çünkü Trabzon'un sürekli sahil bandında sıkıştığını görüyoruz. Dolayısıyla şehri güneye taşıma adına da kıymetli bir çalışma. İlk etap, Akçakale ile Yıldızlı arasında başlatılan 16,5 kilometrelik bölüm. Şu anda aktif çalışmanın sürdüğü kısım da burası. Bu bölümde yedi tüp tünelde eş zamanlı çalışmalar devam ediyor. İnşallah her şey yolunda giderse, Akçaabat'ı ilgilendiren bu 16,5 kilometrelik kısmı üç yıl sonunda hizmete alacağız' diye konuştu.

Bu çalışmalar sürerken bir taraftan da eş zamanlı olarak Ortahisar'dan başlayıp Araklı'ya kadar devam edecek ikinci büyük ana etabın proje ve plan çalışmalarının sürdüğünü hatırlatan Genç 'O konuda hazırlıklarımız tamamlandı. İnşallah yapım işi de başlayacak. Bunu çok önemli buluyoruz. İnşallah tamamlandığında hem Trabzon'umuza transit güzergâh anlamında hem de şehircilik açısından büyük hizmet edecek bir proje olacağını düşünüyorum. Çalışmalar sadece tünellerle sınırlı değil. Yedi tüp tünelde eş zamanlı çalışmalar sürerken, aynı zamanda açıklık alanlardaki viyadük çalışmaları da devam ediyor. Hem Yıldızlı bölgesinde, Akçaköy bölgesindeki vadide hem de Düzköy yolu üzerindeki Adacık Vadisi'nde viyadük çalışmaları eş zamanlı yürütülüyor. Şehrin yaklaşık 30 yıldır konuştuğu bir projeydi. İnşallah bu dönemde vücut bulacaktır' şeklinde konuştu.