KULLANIM İÇİN YAPILMASI GEREKENLER

5G’yi kullanmak isteyenler, öncelikle uyumlu bir cep telefonu ve sim karta sahip olmalı. 4,5G sim kartları 5G ile uyumlu olurken, daha eski sim kartlar güncellenmeli. Ardından operatörler üzerinden SMS veya mobil uygulamalar aracılığıyla 5G aktif edilebiliyor. Son aşamada telefonun “Ayarlar” → “Hücresel” veya “Mobil Ağlar” menüsünden şebeke 5G’ye taşınıyor.

TELEFON UYUMLULUĞU NASIL ANLAŞILIR?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türkiye’deki yaklaşık 95 milyon cep telefonundan 32 milyonunun 5G’ye uyumlu olduğunu açıkladı. iPhone 12 ve sonrası, Samsung Galaxy S21 ve sonrası modellerin 5G uyumlu olduğu belirtiliyor. Telefon menüsünde en yüksek ağ teknolojisi olarak 5G’yi gören kullanıcılar, cihazlarının bu teknolojiye hazır olduğunu anlayabiliyor.

HAYATIN BİRÇOK ALANINDA ETKİSİ OLACAK

5G, sadece internet hızını artırmakla kalmayacak; stadyumlar, konserler, metrolar gibi kalabalık alanlarda bağlantı kopmalarını azaltacak. Büyük dosyalar saniyeler içinde indirilebilecek, mobil cihazlar diğer elektronik cihazlarla hızlıca iletişim kurabilecek.

Sağlık alanında, 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde robotik cerrahiler yaygınlaşabilecek. Sanayide ve tarımda ise binlerce sensör ve robotun eş zamanlı çalışması mümkün olacak. Mobil oyunlarda gecikme azalacak, bulut tabanlı oyunlar daha rahat oynanabilecek.

Örneğin bir kulaklık modeli için Türkiye’deki fiyatın 24.976 TL, yurt dışı fiyatının ise 5.874 TL olduğu ve aradaki farkın 19.102 TL’ye denk geldiği böylece “%325 daha pahalı” olduğu görülebiliyor.

Nasıl Çalışıyor?
Platform tamamen kullanıcı katılımıyla işliyor:

1. Ziyaretçiler Türkiye’de pahalı gördükleri ürünün fiyatı ile yurt dışı emsallerini siteye yüklüyor.

2. Site ekibi, gönderilen verileri doğruluyor.

3. Onaylanan ürünler anında “fiyat farkı” hesaplamalarıyla yayınlanıyor.
   Bu süreç şeffaf bir karşılaştırma sunmak için tasarlandı.

Tüketici ve Sosyal Medya Tepkileri
Ocak 2026’da uygulamaya giren ve yurt dışı alışverişlerdeki vergisiz 30 Euro muafiyetinin kaldırılması sonrası KazıkSepeti, pek çok sosyal medya kullanıcısı tarafından paylaşılarak gündem oldu. Ekşi Sözlük, X (Twitter) ve çeşitli forumlarda sitenin yayımladığı “fiyat farkı verileri” üzerine tartışmalar yaşanıyor. Bir kısım kullanıcı siteyi Türkiye’de yüksek fiyat politikalarına dikkat çekme açısından faydalı bulurken, bazıları fiyat oluşumundaki kargo, vergi ve dağıtım maliyetlerini de hesaba katmanın gerektiğini savunuyor.

Bir Yurttaş İnisiyatifi mi, Siyasi Kampanya mı?
KazıkSepeti yalnızca bir karşılaştırma sitesi değil; Hürriyet Partisi bünyesinde yürütülen bir yurttaş inisiyatifi olarak kuruldu. Platformun “Hakkında” bölümünde, yurt dışı alışverişine ilişkin gümrük düzenlemesinin vatandaşın ekonomik özgürlüğünü kısıtladığı gerekçesiyle Danıştay’da dava açıldığı da belirtiliyor.

Yapay zeka odaklı TEKMER projesinin başvuru sürecinin tamamlandığını kaydeden Aydın, 'Yapay zekayla TEKMER diye bir merkez hayata geçirmeye çalışıyoruz. Bunun şu anda başvurusu yapıldı. Samsun Yapay Zeka ve Dijital Teknoloji Merkezi (Delta AI) olarak bunu hayata geçireceğiz inşallah. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yaklaşık 50 milyon TL civarında bir destek veriyor ama sadece orasını almadık bir de şirket kuruyoruz. Oraya da iş insanlarını aldık. Onları da o şirkete ortak ediyoruz' dedi.

Hedef milli teknoloji hamlesi ve Turcorn

Kurulan modelin sadece akademik değil, ticari bir başarı hedeflediğini vurgulayan Rektör Aydın, 'Dolayısıyla özel sektör, kamu, sivil toplum ve üniversite iş birliğiyle dörtlü sarmal model ve çok paydaşlı ekosistem doğrultusunda yapay zeka ve dijitalleşme odaklı girişimleri desteklemek, yenilikçi projelerin ticarileşmesini hızlandırmak ve ülkemizin Milli Teknoloji Hamlesiyle Turcorn Stratejisi hedeflerine katkı sunmak amacıyla planladığımız ve başvurusunu yaptığımız bir merkez. Bunu da inşallah bu kampüs içerisinde hayata geçireceğiz' diye konuştu.

'Samsun'dan yapay zeka markası çıkacak'

Üretim ve marka çıkarma konusundaki kararlılıklarını dile getiren Aydın, Samsun Üniversitesi'nden somut bir yapay zeka markası çıkıp çıkmayacağı sorusuna şu net yanıtı verdi: 'Çıkacak inşallah. O TEKMER dediğim buydu zaten. Şu anda başvurusu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na yapıldı. Aynı zamanda iş insanlarından oluşan bir şirket de olacak ve bunun içerisinde bu işi yapacaklar.'

Merkez OSB'ye Teknopark

Merkez OSB'ye Bölgesel Teknopark projesinden de söz eden Aydın, 'Merkez OSB'de bir bölgesel Teknopark inşallah hayata geçecek. Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve Samsun Üniversitesi ve diğer paydaşların da içinde olduğu. Dolayısıyla o bölgeyi Samsun'un gelişen sanayisine uygun olarak kendimizi de yapılandırarak buraya katkı sağlama hedefindeyiz' şeklinde konuştu.

WhatsApp’ın 2.26.3.9 numaralı beta sürümünde ortaya çıkan kodlara göre, ücretli abonelik sistemini tercih eden kullanıcılar, Durum ve Kanallar sekmelerinde tamamen reklamsız bir deneyim yaşayabilecek. Kodlar, aylık ödeme karşılığında reklamların devre dışı bırakılacağını açık şekilde gösteriyor.

WHATSAPP’TA İKİ MODEL: ÜCRETLİ REKLAMSIZ, ÜCRETSİZ REKLAMLI

Bu kapsamda Meta’nın WhatsApp’ta iki farklı kullanım modeli sunmayı planladığı görülüyor. Ücretli abonelikle reklamsız deneyim mümkün olurken, reklamlı sürüm kullanıcılar için ücretsiz olarak kullanılmaya devam edecek. Test metinlerine göre, kullanıcılar istedikleri takdirde WhatsApp’ı mevcut ücretsiz ve reklamlı versiyonu üzerinden kullanmaya devam edebilecek. Ayrıca, uygulama içinde yeni modele dair bilgilendirme mesajlarının da test edildiği tespit edildi. Reklamsız WhatsApp aboneliğinin ne zaman kullanıma sunulacağı, hangi ülkelerde geçerli olacağı ve fiyatlandırmasının nasıl olacağı henüz resmi olarak açıklanmadı. Ancak Meta’nın daha önce Facebook ve Instagram’da reklamsız abonelik modellerini sınırlı ülkelerde devreye alması, WhatsApp için de benzer bir stratejinin izlenebileceğine işaret ediyor. Analistler, bu adımın kullanıcıların uygulamada geçirdiği zamanı artırmayı ve reklam gelirlerini optimize etmeyi amaçladığını belirtiyor.

Posta'dan Ömer Faruk Ekinci'nin haberine göre; Türkiye, dijital ekonomide milyarlarca liranın yabancı platformlara aktığı, buna karşın içerik üreticilerinin ve basın kuruluşlarının emeğinin "yer sağlayıcı" kılıfıyla gasp edildiği bir dönemi kapatmaya hazırlanıyor. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sezercan Bektaş, dijital telif yasasının bir tercih değil, hukuki bir zorunluluk olduğunu belirterek çarpıcı uyarılarda bulundu.

74 YILLIK KANUN, DİJİTAL ÇAĞIN GERİSİNDE KALDI

Ülkemizde telif haklarını koruyan temel düzenleme olan 1952 tarihli 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK), dijital çağın hızı karşısında yetersiz kaldığını belirten Doç. Dr. Bektaş, özellikle haber içeriklerinin korunmasında ciddi bir "hukuki belirsizlik" yaşandığını ifade etti.

Dijital teknolojilerin gelişiminin eserlerin üretim ve dolaşım süreçlerini tamamen değiştirdiğini vurgulayan Bektaş, "Haber içeriklerinin ekonomik değeri karşısında klasik koruma rejimi yetersiz kalıyor. Bu durum, eser sahipleri ile basın mensuplarının mali haklarını ciddi şekilde etkiliyor. Basın yayın eserlerinin hangilerinin FSEK kapsamında olduğunun tespiti bile hukuki bir belirsizlik gösteriyor" dedi.

YAPAY ZEKA TEHDİDİ: KLASİK REJİM GÜÇLENDİRİLMELİ

Dijitalleşmenin yanı sıra yapay zekanın hızla gelişmesinin de içerik üreticileri için yeni bir tehdit oluşturduğuna dikkat çeken Bektaş, yapay zekanın eser sahipleri ve basın mensuplarının mali hakları üzerinde ciddi zararlara yol açtığını vurguladı.

Mevcut kanuni yapının dijital içerik ve yapay zeka karşısında güçlendirilmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Bektaş, "FSEK’in temel ilkeleri korunarak hukuki rejimdeki belirsizlikler giderilmelidir. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TBMM Dijital Mecralar Komisyonu bu konuda çalışmalar yürütüyor. Hatta komisyonda verilmiş bir kanun teklifi de bulunuyor. Bu, belirsizlikleri gidermek için tarihi bir fırsattır" dedi.

REKLAM GELİRLERİNDEN PAY ALMAK ‘HAK’ DEĞİL, ‘ZORUNLULUK’

Google ve Meta gibi devlerin içeriklerden elde ettiği devasa reklam gelirleri konusunda "telif" vurgusu yapan Bektaş, elektronik formatta oluşturulan her türlü eser üzerinde, o içeriği meydana getirenlerin telif hakkı sahibi olduğunun açık olduğunu belirtti.

Bektaş, platformların bu gelirleri paylaşması gerektiğini ifade ederek şöyle konuştu:

"Google ve Meta gibi dijital dağıtım mecralarının bu tür içerikleri kullanmaları halinde eser sahiplerinin mali hakları doğacaktır. Reklam gelirleri üzerinden pay verilmesine dönük bir düzenleme, hakların temini için şarttır."

YER SAĞLAYICI KILIFI, İHLALİ ORTADAN KALDIRMIYOR

5651 sayılı Kanun kapsamında Google, Facebook ve X gibi platformların genellikle "yer sağlayıcı" yani içerik üretmeyen, sadece barındıran olarak tanımlandığını hatırlatan Doç. Dr. Bektaş, bu tanımın platformları sorumluluktan kurtarmayacağını belirtti.

Bektaş, "İnternet ortamında veriyi üreten ‘içerik sağlayıcı’, bu sistemleri işleten ise ‘yer sağlayıcı’dır. Ancak platformların eser sahibinin izni olmaksızın eseri çoğaltması veya üzerinde değişiklik yapması, 5846 sayılı FSEK kapsamında telif hakkı ihlalidir ve bu platformların doğrudan sorumluluğu bulunmaktadır" uyarısında bulundu.

'ONAYLIYOR' BUTONU GEÇERSİZ SAYILABİLİR

Platformların kullanıcılara dayattığı "Hizmet Şartları" (Terms of Service) konusuna da değinen Bektaş, kullanıcıların müzakere etme şansı olmadan kabul etmek zorunda kaldığı bu şartların Türk Borçlar Kanunu kapsamında "Genel İşlem Koşulu" olduğunu söyledi:

"Kullanıcının aleyhine olan, dürüstlük kuralına aykırı ve dengesiz sözleşme şartları, Borçlar Kanunu’nun 21. maddesine göre ‘yazılmamış’ sayılır. Bu sözleşmeler üzerinde kullanıcıların müzakere imkanı yoktur, adeta zorla onaylatılır. Tüketici sıfatındaki eser sahipleri için bu haksız şartlar geçersizdir. Dolayısıyla, mali hakların devrine ilişkin o maddeler hukuk önünde hükümsüz kalabilir."

‘KOMŞU HAKLAR’ FORMÜLÜ TÜRKİYE’YE NASIL ENTEGRE EDİLİR?

Fransa ve Kanada’da Google ile yapılan anlaşmaların temelinde yatan "komşu haklar" kavramının Türkiye hukuk sistemine entegre edilmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Bektaş, Avrupa Birliği’nin 2019 tarihli "Dijital Tek Pazarda Telif Hakları Direktifi"ni örnek gösterdi.

Komşu haklar, eser sahibi olmayan fakat eserlerin kullanılması, yayımlanması veya çoğaltılması gibi süreçlerinde emek harcayan kişiler ve kuruluşlara tanınan haklardır. Yani eser üzerinde doğrudan yaratıcı olan kişi değil, eserin sunumu ve dağıtımı gibi alanlarda katkısı olanlar korunur.

Mevcut kanunda komşu hakların icracı sanatçılar ve radyo-televizyon kuruluşlarıyla sınırlı kaldığını ifade eden Bektaş, yol haritasını şöyle çizdi:

"Fransa ve Kanada’da basın kuruluşları birlik oluşturarak gelir paylaşımı sağladı. Ancak bizim FSEK rejimimizde komşu haklara ilişkin hükümler, basın kuruluşlarının dijital platformlardan hak talep etmesi noktasında yetersiz kalmaktadır. Çıkarılması planlanan Dijital Haklar Kanunu'nda mutlaka eser sahibi ve basın kuruluşlarının haklarını temin edecek şekilde komşu haklar kavramı genişletilerek düzenlenmelidir."